Kültür taşı ve tuğlada derz dolgusu nasıl yapılır?

Kısa cevapDerz dolgusu, yapıştırıcı kuruduktan sonra taş aralarındaki yaklaşık 2 cm'lik boşluğa harcın derz torbasıyla sıkılması, harç parmak izi alacak kadar sertleşince derz demiriyle bastırılması ve kuruduktan sonra kuru fırçayla temizlenmesidir. Taş serilerinin çoğunda metrekareye 7,5 kg harç gider. Derz rengi duvarın uzaktan görünen tonunu belirler.

Kültür taşında derz dolgusu, taşları tutan yapıştırıcı tamamen kuruduktan sonra yapılır. Harç derz torbasına doldurulup taş aralarına sıkılır, yüzey suyunu kaybetmeye başlayınca derz demiriyle bastırılır ve fazlası kazınır. Yaş harca ıslak bezle dokunulmaz. Derz rengi ise duvarın görünümünü neredeyse taşın kendisi kadar belirler.

Her kültür taşı derzli mi uygulanır?

Hayır. Bazı seriler derzsiz yığma, bazıları yalnız derzli, bir kısmı da iki biçimde uygulanabilir. Yığma uygulamada parçalar birbirine sıkıca yaslanır ve derz harcı kullanılmaz. Derzli uygulamada ise parçalar arasında bırakılan boşluk sonradan harçla doldurulur.

Montuno ve Corte yalnız yığma uygulanır. Pizarra, Valle ve Dorado'da iki seçenek de var, tuğla tarafında Tuht Brick de derzsiz yığılabiliyor. Kutu metrajı derzli uygulamaya göre hesaplandığı için iki seçenekli serilerde yığma tercih edilirse siparişi %15-25 artırmak gerekir.

Hesap basit: net metrekareyi sarfiyatla çarpın. 12 m²'lik bir Agrilla duvarı için 12 × 7,5 = 90 kg derz harcı gerekir. Kenarlarda ve kesim parçalarının çevresinde biraz fazla harç gideceğini düşünüp küçük bir pay bırakın.

Derz rengi nasıl seçilir?

Derz rengi taşa yakınsa duvar tek bir kütle gibi görünür, taştan belirgin biçimde açık ya da koyuysa her parça ayrı ayrı okunur. Hangisinin doğru olduğu, duvarda neyi öne çıkarmak istediğinize bağlıdır.

2 cm'lik derzle uygulanan bir taş duvarda yüzeyin hatırı sayılır bir kısmı derzdir. Parça boyu küçüldükçe bu oran artar. Amorfo gibi 20 cm²'ye kadar inen küçük parçaların bol olduğu bir seride derz rengi ağır basar. Pueblo'nun 1200 cm²'ye varan iri parçalarında ise derz daha geri planda kalır.

Derz rengini karar vermeden önce mutlaka deneyin. Yaş harç kuruyunca belirgin biçimde açılır, torbadaki tondan karar veremezsiniz. Bir parça mukavva ya da artık bir levha üzerine iki üç taşı yapıştırıp derzini çekin, bir gün kurumaya bırakın, sonra duvarın önüne koyup bakın.

Taş ve derz renginin mekânla birlikte nasıl seçileceğini kültür taşı seçimi yazısında daha geniş bir açıdan ele aldık.

Derz torbası nasıl kullanılır?

Derz torbası, ucu kesilmiş konik bir sıkma torbasıdır ve harcı taşın yüzüne bulaştırmadan doğrudan boşluğun dibine bırakmayı sağlar. Mala ile derz doldurmak kültür taşında yüzeyi kirletir, torba bu yüzden standarttır.

Torbayı yarısından biraz fazla doldurun, üst kısmını bükerek kapatın. Fazla doldurulmuş torba elde ağırlaşır ve kontrol kaybolur. Ucun açıklığı derzden biraz dar olmalı. Ucu derzin içine yaslayıp harcı sıkarken torbayı geri çekerek ilerleyin. Harç, ucun arkasında boşluk bırakmadan derzi doldurmalı.

Yatay derzleri bir bölümde bitirip sonra düşey derzlere geçmek ritmi korur. Duvarı yukarıdan aşağıya doğru doldurmak da işe yarar, çünkü torbadan düşen harç henüz derzlenmemiş alt bölüme gelir, bitmiş yüzeye değil.

Derz harcının kıvamı nasıl olmalı?

Doğru kıvamdaki derz harcı torbadan kopmadan sürekli bir şerit halinde çıkar ve derze girdiğinde akmaz, olduğu yerde durur. Diş macununa benzeyen bu kıvam, suyun torba üzerindeki oranda eklenmesiyle elde edilir.

Fazla sulu harç derzden taşın yüzüne akar ve pigmentli bir iz bırakır. Kuruyunca da hacim kaybedip çöker ya da kıl çatlakları yapar. Fazla kuru harç ise torbadan güçlükle çıkar, derzin dibinde boşluk kalır ve bu boşluk dış cephede su toplar.

Su oranını her karışımda aynı tutun. Aynı torbadan farklı su miktarıyla hazırlanan iki karışım kuruduktan sonra farklı tonda görünür ve duvarda bant bant renk değişimi oluşur. Harcı sertleşmeden bitirebileceğiniz küçük partiler halinde hazırlayın, kovada kabuk bağlamaya başlamış harca su ekleyip yeniden açmayın.

Derz dolgusu adım adım nasıl yapılır?

Derz, taşlar yapıştırılıp yapıştırıcı kuruduktan sonra başlayan ayrı bir iştir. Yüzey hazırlığından yapıştırmaya kadar olan aşamalar tuğla duvar kaplama uygulaması yazısında anlatılıyor. Buradaki sıra yalnız derzi kapsar.

1. Yapıştırıcının kuruduğunu kontrol edin. Elinizle bastırdığınızda hiçbir parça oynamamalı.
2. Derzleri temizleyin. Aralara taşmış yapıştırıcıyı spatulayla kazıyın, tozu fırçalayın. Çok sıcak ve kuru havada derz kenarlarını hafifçe nemlendirmek harcın suyunun taşa hızla geçmesini önler.
3. Harcı karıştırın. Torba üzerindeki su oranıyla, mikserle topaksız bir karışım hazırlayın.
4. Torbayla doldurun. Derzlerin dibinden başlayarak boşluk bırakmadan sıkın, şekillendirmeye yetişebileceğiniz küçük bölümlerle ilerleyin.
5. Kıvamı bekleyin. Harç yüzey suyunu kaybedip parmağınızda iz bırakacak, ama parmağınıza yapışmayacak hale gelmeli.
6. Şekillendirin. Derz demiri, yuvarlak bir çubuk ya da mala ucuyla harcı sıkıştırıp düzeltin, taşmış fazlasını kazıyın.
7. Kuruyunca fırçalayın. Kuru, yumuşak bir fırçayla taşların yüzündeki harç kırıntılarını alın.

Derzin ne kadar derin bırakılacağı görünümü değiştirir. Taş yüzeyinden biraz içeride bırakılan derz gölge yapar ve taşları öne çıkarır. Taşla aynı seviyeye getirilen derz düz ve sakin bir yüzey verir. Kalın derzli Stick Brick gibi serilerde bu tercih duvarın karakterini tek başına belirleyebilir.

Tuğlada derz ile taşta derz arasında ne fark var?

Tuğlada derz düz ve düzenli çizgiler halinde ilerler, taşta ise her parçanın çevresini dolaşan düzensiz bir ağ oluşturur. Bu fark torba ucundan şekillendirme aletine kadar her şeyi etkiler.

Thin Brick'in 1 cm'lik dar derzi için torba ucunu ince kesmek gerekir. Geniş uçla dolan harç tuğlanın kenarına taşar. Yatay derzlerde düz bir derz demiri sürekli bir çizgi çeker, bu çizginin dalgalanması uzaktan hemen fark edilir.

Stick Brick'te tablo tersine döner. 3-3,5 cm'lik derz, duvar yüzeyinin büyük bir kısmını kaplar ve metrekareye 10 kg harç ister. Bu kalınlıkta harcı tek seferde değil, iki katta doldurmak çökmeyi önler.

Taşta derz aletinin ucu yuvarlak olmalıdır, çünkü derz sürekli yön değiştirir. Köşeli bir alet kıvrımlarda harcı yırtar ve düzensiz bir kenar bırakır.

Köşelerde ve kenarlarda derz nasıl bitirilir?

Köşe ve kenarlarda derz, düz duvardaki derzle aynı genişlikte ve aynı derinlikte devam etmelidir. L köşe parçasıyla düz parça arasındaki derz kesintiye uğrarsa köşe ayrı bir parça gibi okunur.

Tavana ve zemine yakın son sırada derzi taşın altına ya da üstüne iyice bastırın. Bu sıralar en çok darbe alan ve en çok su gören kısımdır. Pencere sövesi, denizlik ve priz kutusu çevresinde derzi detay parçasının kenarına kadar çekip fazlasını hemen kazıyın. Bu parçaların düz yüzeyinde kuruyan harç, taşın dokulu yüzeyine göre çok daha belirgin bir leke bırakır.

Taşa bulaşan derz harcı nasıl temizlenir?

Taşa bulaşan harca yaşken dokunmayın, kuruyup ufalanır hale gelince kuru fırçayla alın. Yaş harcı ıslak bezle silmek pigmenti taşın gözeneklerine yayar ve geniş, silik bir leke bırakır.

Fırçayla çıkmayan sertleşmiş harç noktalarını plastik ya da ahşap bir spatulayla dikkatle kazıyın. Tel fırça ve metal spatula taşın kalıp dokusunu çizer. Asitli temizleyiciler çimento esaslı taşı ve derzin kendisini aşındırır, bu yüzden derz temizliğinde yerleri yoktur.

Derzde en sık görülen sorunlar nelerdir?

Derz sorunlarının neredeyse hepsi su oranından ya da zamanlamadan kaynaklanır.

• Kıl çatlakları: fazla sulu harç ya da güneşte çok hızlı kuruma.
• Bölge bölge ton farkı: karışımlar arasında farklı su oranı ya da farklı partiden harç.
• Çukur ve boşluklar: kuru harç ya da torbanın derzin dibine kadar inmemesi.
• Taş yüzünde gri gölge: yaş harcın silinmesi ya da şekillendirmeye çok erken başlanması.

Bitmiş derzin yıllar içindeki temizliğini ve dış cephede emprenyeyi tuğla ve taş duvar bakımı yazısında ayrıca anlattık.

Derz rengini taşla birlikte görmek isterseniz Bostancı'daki teşhir alanına uğrayabilir ya da seçtiğiniz serinin numunesini isteyebilirsiniz. Taşı ve derzi aynı anda, kendi duvarınızın ışığında görmek en sağlam karar yoludur.